Maraş’ta milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren gelir düzenlemesine ilişkin yeni bir model gündeme geldi. En düşük emekli maaşının doğrudan artırılması yerine, hane gelirini belirli bir seviyenin üzerinde tutmayı amaçlayan “aile gelir sigortası” modeli üzerinde çalışma yürütüldüğü belirtildi. Yeni modelin hayata geçirilmesi halinde emeklilerin gelir desteğinde farklı bir döneme geçilmesi bekleniyor.
Ankara kulislerinde konuşulan erken seçim senaryoları, yeni Orta Vadeli Program’da (OVP) 2027 yılına ilişkin yapılan bütçe ve makroekonomik revizyonlarla birlikte yeniden gündeme taşındı. Kamu harcamalarından sosyal desteklere, tarımdan emeklilik sistemine kadar birçok alanda öngörülen değişiklikler dikkat çekiyor.
Özellikle 2027 yılı bütçe hedeflerinde bazı kalemlerde yüksek oranlı artışlar öngörülmesi, ekonomi çevrelerinde seçim hazırlığı yorumlarının yapılmasına neden oluyor. Maraş’ta da emekli, çiftçi ve dar gelirli vatandaşların yakından takip ettiği düzenlemelerin önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
En düşük emekli maaşı yerine farklı destek modeli
Emekliler açısından OVP'deki en dikkat çekici başlıklardan biri gelir desteği konusunda ortaya çıkan yeni yaklaşım oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in MKYK sunumunda işaret ettiği belirtilen çalışmaya göre, en düşük emekli maaşının doğrudan artırılması yerine farklı bir sosyal destek mekanizmasının oluşturulması değerlendiriliyor.
Bu kapsamda üzerinde durulan modelin “aile gelir sigortası” olduğu aktarılıyor. Modelin temel amacı, bireyin yalnızca kendi emekli aylığına bakmak yerine hanenin toplam gelirini dikkate alarak belirli bir gelir seviyesinin korunmasını sağlamak.
Böyle bir sistemin uygulanması halinde emekli maaşındaki artışın yanı sıra hane içerisindeki diğer gelirlerin de hesaplamaya dahil edilmesi söz konusu olabilecek. Bu nedenle yeni sistem, özellikle düşük gelirli emekli haneleri açısından önemli bir değişiklik anlamına gelebilir.
Maraş’ta yaşayan emekliler açısından da yeni modelin kapsamı, kimlerin yararlanacağı, gelir kriterlerinin nasıl belirleneceği ve ödemelerin hangi yöntemle yapılacağı merak konusu oldu.
Bütçede sosyal harcamalar dikkat çekiyor
Yeni OVP’de sosyal transferler için ayrılan kaynaklarda önemli artışlar öngörülüyor. Devletin gelir dağılımını düzenlemek amacıyla yaptığı karşılıksız ödemeleri kapsayan cari transferlerin 2027 yılında yüzde 45,3 oranında artırılması ve 10 trilyon 240 milyar liraya yükseltilmesi bekleniyor.
2026 yılında cari transferlerde yüzde 30,2 oranında artış öngörülürken, 2027 yılında artış hızının daha da yükseltilmesi planlanıyor. 2028 yılında ise bu artış hızının yüzde 19,1 seviyesine gerilemesi öngörülüyor.
Bu tablo, sosyal desteklerin ve vatandaşlara yönelik doğrudan ödemelerin önümüzdeki dönemde bütçe içerisinde daha önemli bir yer tutacağı şeklinde değerlendiriliyor.
Özellikle emekliler, dar gelirli aileler, çiftçiler ve sosyal desteğe ihtiyaç duyan vatandaşlar açısından bütçedeki transfer harcamalarının seyri büyük önem taşıyor.
Özel sektöre ayrılan kaynakta büyük artış
OVP’de dikkat çeken bir diğer kalem ise özel sektöre yönelik sermaye transferleri oldu. Özel sektörün bina, inşaat ve makine gibi yatırımlarının desteklenmesinde kullanılan sermaye transferleri için 2027 yılında önemli bir artış öngörülüyor.
2026 yılının yaklaşık 325 milyar lira seviyesinde tamamlanması beklenen sermaye transferlerinin 2027 yılında 750 milyar liraya çıkarılması planlanıyor. Böylece söz konusu kalemde yaklaşık yüzde 130’luk bir artış gündeme geliyor.
Ancak bu artışın ardından 2028 yılında sermaye transferlerinin 408 milyar liraya gerilemesi öngörülüyor. Bütçedeki bu keskin değişim, ekonomi çevrelerinin ve kamu maliyesi uzmanlarının dikkatini çeken başlıklar arasında yer alıyor.
Devletin doğrudan gerçekleştirdiği altyapı ve gayrimenkul yatırımlarını ifade eden sermaye giderlerinde ise artışın yüzde 3,8 ile sınırlı tutulması planlanıyor.
Mal ve hizmet alımlarında yüzde 44,4 artış
Kamu bütçesinde mal ve hizmet alımları için ayrılan kaynaklarda da önemli bir yükseliş öngörülüyor. 2027 yılında söz konusu harcamaların yüzde 44,4 oranında artırılarak 2 trilyon 184 milyar liraya ulaşması hedefleniyor.
Bu rakam, kamu harcamalarının farklı alanlarda genişleyeceğine işaret ederken, bütçenin sosyal destekler ve kamu hizmetleri bakımından nasıl şekilleneceği de önümüzdeki dönemin önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Yedek ödenek de artırılıyor
Bütçe planlamasında öngörülmeyen harcamalar için ayrılan yedek ödenek miktarında da dikkat çekici bir artış yapılması planlanıyor.
2027 yılı için yedek ödeneğin 382 milyar liradan 541,6 milyar liraya yükseltilmesi öngörülüyor. Böylece yıl içerisinde ortaya çıkabilecek beklenmedik ihtiyaçlar, afetler, acil harcamalar veya bütçede önceden öngörülmeyen diğer giderler için daha yüksek bir kaynak tutulması hedefleniyor.
Bu artış, kamu bütçesinde esneklik sağlanması açısından önemli görülüyor.
Faiz dışı harcamalar 23,2 trilyon liraya çıkacak
2027 bütçesinin genel giderleri incelendiğinde de yüksek oranlı artışlar dikkat çekiyor. Faiz dışı harcamaların yüzde 38,3 oranında yükselerek 23,2 trilyon liraya ulaşması bekleniyor.
Faiz harcamalarının ise yüzde 40,7 artışla 3,9 trilyon liraya yükselmesi hesaplanıyor. Böylece kamu bütçesinde hem faiz hem de faiz dışı harcamaların önemli ölçüde büyümesi öngörülüyor.
Bütçedeki bu değişikliklerin ekonomik büyüme, enflasyon, sosyal destekler ve vatandaşların gelir durumuna nasıl yansıyacağı ise önümüzdeki dönemde yakından izlenecek.
Tarımsal desteklerde de artış var
Yeni dönemde seçmen tabanını yakından ilgilendiren alanlardan biri olan tarımda da desteklerin artırılması planlanıyor.
Bitkisel üretim destekleri kapsamında 2026 yılı için kullanılan katsayının dekara 310 liradan 367 liraya yükseltildiği belirtiliyor. Bu değişiklikle birlikte tarımsal desteklerde yüzde 50,4 oranında artış sağlanması hedefleniyor.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık desteklerinde ise yüzde 43 oranında artış öngörülüyor.
Maraş gibi tarımsal üretimin önemli bir ekonomik faaliyet olduğu bölgelerde, desteklerdeki değişikliklerin çiftçilerin üretim maliyetleri ve gelirleri açısından etkisi yakından takip ediliyor.
Sağlık ve sosyal konut bütçeleri de büyüyor
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamaları doğrultusunda sağlık harcamalarında yüzde 43, sosyal konut projelerinde ise yüzde 150 oranında artış hedeflendiği aktarılıyor.
Özellikle konut fiyatlarının ve kiraların vatandaşların bütçesi üzerindeki baskısının arttığı bir dönemde sosyal konut yatırımlarındaki artış beklentisi önem taşıyor.
Maraş’ta da konut ihtiyacı bulunan dar ve orta gelirli vatandaşlar açısından sosyal konut projelerine ayrılacak kaynağın büyüklüğü yakından takip ediliyor. Yeni projelerin hangi illerde ve hangi şartlarla uygulanacağına ilişkin ayrıntıların ilerleyen dönemde netleşmesi bekleniyor.
Emekliler yeni sistemin ayrıntılarını bekliyor
En düşük emekli maaşına ilişkin yeni modelin gündeme gelmesi, özellikle sabit gelirle geçinen vatandaşlar açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Doğrudan maaş artışı yerine aile gelirini dikkate alan bir sistemin tercih edilmesi durumunda, desteklerin yalnızca emeklinin aylığına göre değil, hanenin toplam ekonomik durumuna göre belirlenmesi gündeme gelebilecek.
Ancak modelin henüz çalışma aşamasında olduğu ve uygulamanın nasıl şekilleneceğine ilişkin nihai kararın verilmediği belirtiliyor. Gelir sınırı, başvuru şartları, ödeme miktarı ve kapsam gibi ayrıntıların yapılacak çalışmaların ardından netleşmesi bekleniyor.
Maraş’taki emekliler de yeni modelin kendileri açısından ne anlama geleceğini ve mevcut maaş sisteminden nasıl farklılaşacağını yakından takip ediyor.
2027 bütçesi ekonomi ve siyasetin gündeminde
OVP’de yer alan rakamlar yalnızca ekonomik hedefler açısından değil, siyasi açıdan da dikkat çekiyor. Özellikle 2027 yılında sosyal transferler, tarımsal destekler, sağlık ve sosyal konut gibi vatandaşın doğrudan hayatına dokunan alanlarda yüksek oranlı artışlar öngörülmesi, Ankara kulislerinde farklı yorumlara neden oluyor.
Özel sektöre yönelik sermaye transferlerindeki yüksek artış ve ardından 2028 yılında öngörülen düşüş de bütçe planlamasındaki dikkat çekici değişikliklerden biri olarak öne çıkıyor.
Emeklilik sistemi açısından ise asıl merak edilen konu, üzerinde çalışıldığı belirtilen aile gelir sigortasının nasıl uygulanacağı olacak. Düzenlemenin kapsamı ve takvimi belli olduğunda Maraş’taki emekliler başta olmak üzere Türkiye genelindeki milyonlarca vatandaşın gelir durumuna etkisinin daha net görülmesi bekleniyor.
Yorumlar 0