“2017 YILINDAN GÜNÜMÜZE KADAR İKİ MİLYONDAN FAZLA DOSYADA MAĞDUR İLE ŞÜPHELİ UZLAŞMIŞTIR”
“ONARICI ADALET, MAĞDURUN ZARARININ GİDERİLMESİNİ VE FAİLİN SORUMLULUK ÜSTLENMESİNİ AMAÇLIYOR”
ADALET BAKANI GÜRLEK, UZLAŞTIRMA ÖDÜL TÖRENİ VE ALTERNATİF ÇÖZÜMLERDE 10. YIL SEMPOZYUMUNA KATILDI
Adalet Bakanı Akın Gürlek, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin adaletin daha hızlı ve etkin şekilde sağlanmasına, yargı yükünün dengelenmesine ve yargısal kaynakların verimli kullanılmasına katkı sunduğunu belirtti.
Onarıcı adalet anlayışının mağdurun zararının giderilmesini ve failin sorumluluk üstlenmesini amaçladığını vurgulayan Bakan Gürlek, alternatif çözüm yollarının cezasızlıkla karıştırılmaması gerektiğini ifade etti.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10. Yıl Sempozyumuna katıldı. Törende konuşan Bakan Gürlek, Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10. Yıl Sempozyumu”nda bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Bakan Gürlek, uyuşmazlıkların adil, hızlı ve düşük maliyetle çözüme kavuşturulmasının hem maddi hukukun hem de yargılama hukukunun temel hedefleri arasında yer aldığını belirtti.
Adalet Bakanlığı olarak yargının görevini hakkıyla yerine getirmesi ve adaletin hızlı bir şekilde tecelli etmesi amacıyla çalışmaların kesintisiz sürdürüldüğünü ifade eden Bakan Gürlek, özellikle ceza uyuşmazlıklarının hızlı ve etkin biçimde sonuçlandırılmasını sağlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerine önem verdiklerini vurguladı.
Bakan Gürlek konuşmasını şöyle sürdürdü: “2005 yılından bu yana yürütülen reform çalışmalarıyla ülkemizin ceza mevzuatı, modern dünyada geçerli olan insan odaklı yaklaşımlar dikkate alınarak yenilenmiştir. Gerçek ve sanal ortamlardaki insan ilişkilerinden doğan suçların yol açtığı maddi veya manevi zararların amaca uygun bir şekilde telafi edilmesi ise mühim bir konudur.”
“MAĞDURUN KORUNMASI VE ADALETE GÜVENİN GÜÇLENDİRİLMESİ CEZA ADALET SİSTEMİNİN AYRILMAZ UNSURLARIDIR”
Ceza adalet sisteminin hukuk devletinin temel güvencelerinden biri olduğunu hatırlatan Bakan Gürlek, “Bu sistemin başarısı yalnızca suçların soruşturulması, kovuşturulması ve yaptırıma bağlanmasıyla ölçülemez. Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması, uyuşmazlıkların makul sürede sonuçlandırılması ve toplumun adalet sistemine duyduğu güvenin güçlendirilmesi de bu başarının ayrılmaz unsurlarıdır” diye konuştu.
“ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI, ADALETİ UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİNE UYGUN, HIZLI VE ETKİN ŞEKİLDE GERÇEKLEŞTİRMEYİ AMAÇLIYOR”
Bakan Gürlek, geleneksel ceza yargılamasının, suç iddiasının araştırılması, delillerin değerlendirilmesi ve hukuka uygun bir karar verilmesi bakımından vazgeçilmez olduğunu ifade etti. Bakan Gürlek konuşmasına şöyle devam etti:
“Bununla birlikte, her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçmesi her zaman en etkili ve en verimli çözüm olmayabilir. Ceza adalet sistemimizde uzlaştırma, seri muhakeme, ön ödeme ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi kurumlar ile basit yargılama usulü, kanuni şartları dâhilinde farklı çözüm imkânları sunmaktadır. Farklı hukuki amaçlara ve uygulama alanlarına sahip bu mekanizmaların ortak noktası, ceza adaletinin daha etkin işlemesine ve yargısal kaynakların daha verimli kullanılmasına katkıda bulunmalarıdır.”
Bakan Gürlek, alternatif çözüm yollarının, adaletten vazgeçmek olmadığının, adaleti uyuşmazlığın niteliğine uygun yöntemlerle, hızlı ve etkin şekilde gerçekleştirmek olduğunu belirtti.
Alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından birinin de onarıcı adalet anlayışı olduğunu kaydeden Bakan Gürlek, “Ceza adaletini yalnızca suçun işlenip işlenmediği ve hangi yaptırımın uygulanacağı üzerinden değerlendirmek, uyuşmazlığın insani ve toplumsal boyutunu eksik bırakabilir. Mağdurun uğradığı zararın giderilmesi, yaşadığı mağduriyetin dikkate alınması ve kendisini doğrudan ilgilendiren süreçte söz sahibi olabilmesi de adaletin önemli unsurlarıdır. Onarıcı adalet yaklaşımı, bu ihtiyaçlara cevap vermeyi; failin davranışının sonuçlarını anlamasını, sorumluluk üstlenmesini ve mümkün olduğu ölçüde zararın giderilmesine katkıda bulunmasını amaçlar” dedi.
“ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI İLE CEZASIZLIK BİRBİRİNDEN FARKLI KAVRAMLARDIR”
Onarıcı adaletin, mağdurun uzlaşmaya zorlanması veya kamu yararının göz ardı edilmesi anlamına gelmeyeceğini vurgulayan Bakan Gürlek, “Sürecin gönüllülük esasına, hukuki güvencelere ve tarafların haklarının korunmasına dayanması büyük önem taşımaktadır. Bu noktada üzerinde önemle durmamız gereken hususlardan biri, alternatif çözüm yollarının cezasızlık algısına yol açıp açmadığıdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki alternatif çözüm ile cezasızlık birbirinden farklı kavramlardır. Alternatif çözüm yolları, kanunun suç olarak belirlediği fiilleri önemsizleştirmez. Bu yolların hangi suçlarda, hangi koşullarla ve hangi hukuki sonuçlarla uygulanabileceği kanunla belirlenmiştir” diye konuştu.
“CEZASIZLIK ALGISINI ÖNLERKEN ALTERNATİF MEKANİZMALARDAN DA ETKİN YARARLANMALIYIZ”
Adalet Bakanı Gürlek, ceza adalet sisteminde alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarının önemine dikkat çekerek, bu yolların sorumluluktan kaçış olarak değil, kanunun öngördüğü çerçevede sorumluluğun farklı bir hukuki mekanizmayla ele alınması olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“Temel yaklaşımımız, bir taraftan cezasızlık algısını önlemek, diğer taraftan alternatif mekanizmaların sunduğu imkanların etkin bir biçimde yararlanmak ve kullanmaktır.” diyen Bakan Gürlek, ceza hukukunda caydırıcılığın yalnızca cezanın ağırlığıyla değil, aynı zamanda cezanın kesinliği ve çabukluğuyla da bağlantılı olduğunu kaydetti.
Alternatif çözüm mekanizmalarının ceza yargılamasındaki iş yükünün dengelenmesinde önemli bir işlev üstlendiğini ifade eden Bakan Gürlek, kanuni şartları taşıyan dosyaların bu yollarla sonuçlandırılmasının mahkemelerin zamanını daha etkin kullanmasına imkân tanıdığını vurguladı.
“BU YAKLAŞIM, ADALET HİZMETLERİNİN NİTELİĞİNİN ARTIRILMASINI HEDEFLER”
Adalet Bakanı Gürlek, ceza hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan uzlaştırmanın, toplumun kültür ve geleneğinde öteden beri var olan onarıcı adalet anlayışını yansıttığını söyledi.
Uyuşmazlıkların daha kısa sürede çözülmesinin vatandaşların duruşmaya katılmak için işinden izin alma, yol masrafına katlanma ve yaşadığı olayı yeniden anlatma yükünü azalttığını ifade eden Bakan Gürlek, “Bu yaklaşım, yalnızca dosya sayısının azaltılması değildir. Aynı zamanda yargısal kaynakların doğru yerde kullanılmasını, iş süreçlerinin iyileştirilmesini ve adalet hizmetlerinin niteliğinin artırılmasını hedefler.” dedi.
“UZLAŞTIRMA 2016’DA YAPILAN DÜZENLEMELERLE BÜYÜK İVME KAZANDI”
Uzlaştırmanın ilk kez 2005 yılında ceza adalet sistemine dahil edildiğini hatırlatan Bakan Gürlek, 2016 yılının aralık ayında yapılan köklü değişikliklerle kurumun büyük bir ivme kazandığını belirtti.
Yapılan düzenlemelerle uzlaştırmanın, ceza yargılamasının yükünü hafifleten ve çözümün taraflarca bulunmasını sağlayan etkin bir yapıya kavuştuğunu ifade eden Bakan Gürlek, “Uzlaştırma sürecinde tarafların, mağdurun zararının giderilmesinin yanı sıra sosyal dayanışma örneği olan edimler üzerinde de anlaştıklarını görmekteyiz. Bu kapsamda taraflar, ihtiyaç sahiplerine ve yardım kuruluşlarına bağış, fidan, ağaç dikme, öğrencilere kırtasiye yardımı, engelli vatandaşlarımıza akülü araba temini, Kızılay’a kan ve kök hücre bağışı gibi edimler üzerinde uzlaşmışlardır. Bunlar, toplumumuzun özünde olan yardımlaşma ve dayanışma duygusunu gösteren güzel ve anlamlı örneklerdir. Uzlaşma ile kardeşlik hukukunun da tesisi sağlanmaktadır. Taraflar, anlaşmazlıklarını barışçıl yöntemlerle çözümlemektedirler.” diye konuştu.
30 BİNİN ÜZERİNDE UZLAŞTIRMACI GÖREV YAPIYOR
Uzlaştırma kurumunun etkin uygulanması, uygulamanın takip edilmesi ve geliştirilmesi amacıyla 2016 yılında Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Alternatif Çözümler Daire Başkanlığının kurulduğunu belirten Bakan Gürlek, tüm Cumhuriyet başsavcılıkları bünyesinde de uzlaştırma büroları oluşturulduğunu kaydetti.
Uzlaşma teklifinden müzakerelerin yürütülmesine kadar olan sürecin, uzlaştırma bürolarınca görevlendirilen tarafsız uzlaştırmacılar eliyle yürütüldüğünü ifade eden Bakan Gürlek, eğitim, sınav, sicil ve denetim mekanizmalarıyla uygulamanın niteliğinin güçlendirildiğini söyledi.
Bakan Gürlek, “Hâlihazırda uzlaştırmacı siciline kayıtlı ve Cumhuriyet başsavcılıkları listelerinde yer alan 30 bini aşkın uzlaştırmacı görev yapmaktadır.” dedi.
“2025’TE KAMU DAVALARINDA YÜZDE 33 AZALMA SAĞLANDI”
Uzlaştırma kurumunun hâkim ve Cumhuriyet savcıları, uzlaştırmacılar, avukatlar ve uzlaştırma büro personelinin gayretleriyle sağlam temeller üzerine inşa edildiğini vurgulayan Bakan Gürlek, uygulamanın toplum tarafından da olumlu karşılık bulduğunu söyledi.
Bakan Gürlek şöyle devam etti:
“2017 yılından günümüze kadar iki milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli uzlaşmıştır. Diğer alternatif çözüm yöntemlerinde de büyük bir başarıya ulaşılmış, seri muhakeme, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulleriyle çok sayıda dosya sonuçlandırılmıştır. 2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine ilk kez açılan kamu davalarında yüzde 33 oranında azalma göstermiştir.”
“ADALET HİZMETİNİN KALİTESİNİ SÜREKLİ YÜKSELTMEYİ HEDEFLİYORUZ”
Asıl hedeflerinin yargı teşkilatının iş yükünü yönetilebilir seviyede tutarken adalet hizmetinin kalitesini sürekli yükseltmek olduğunu belirten Bakan Gürlek, alternatif çözüm yollarından beklenen faydanın artırılması için uygulamanın geliştirilmesi ve kurumlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Hâkim, Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmacı ve ilgili personelin mesleki bilgi ve uygulama becerilerinin geliştirilmesinin önemini vurgulayan Bakan Gürlek, mağdur haklarının ve gönüllülük ilkesinin gözetilmesi ile kamuoyunun doğru bilgilendirilmesinin öncelikli çalışma alanları arasında olduğunu söyledi.
Uzlaştırmacıların hukuki bilgilerinin yanı sıra tarafları dinleme, taleplerini anlama ve müzakere yürütme becerilerinin geliştirilmesine de önem verdiklerini kaydeden Bakan Gürlek, sözlerini şöyle sürdürdü: “Uygulamanın başarısı, yalnızca sayısal hedefler bakımından değil, hukuka uygunluk, adalet duygusu ve toplumun güveni bakımından da oldukça önemlidir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın önderliğinde Türkiye Yüzyılı’na giden yolda Adaletin Yüzyılı’nı inşa ederken tüm ekip arkadaşlarımla gayretle çalışmaya devam ediyoruz. Adalet hizmetleri sistemimizin asli görevinin aziz vatandaşlarımıza en iyi hizmeti vermek olduğu bilinciyle kararlılıkla hareket edeceğiz.”
BAŞARILI BAŞSAVCILIK VE UZLAŞTIRMACILARA ÖDÜL
Program kapsamında uzlaştırmada 2025 yılının en başarılı 33 Cumhuriyet başsavcılığına plaket, en başarılı 10 uzlaştırmacıya ise plaket ve ödül verileceğini belirten Bakan Gürlek, başarılı Cumhuriyet başsavcılarını, Cumhuriyet savcılarını ve uzlaştırmacıları tebrik etti. Adalet Bakanı Gürlek, kurumun gelişmesine katkıda bulunanlara teşekkür ederek programın alternatif çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi ve bu alandaki farkındalığın artırılması bakımından faydalı sonuçlar doğurmasını temenni etti.
Bakan Gürlek, “Uzlaştırmada başarılı olan Cumhuriyet başsavcılarımızı, Cumhuriyet savcılarımızı ve uzlaştırmacılarımızı tebrik ediyor, kurumun gelişmesini ve daha ileriye götürülmesini sağlayan emek ve özverili çalışmaları için arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. Ödül törenimizin ardından düzenlenecek sempozyuma bilgi, birikim ve tecrübeleriyle katkı sunacak değerli akademisyen ve uygulayıcılarımıza katılımları için şükranlarımı sunuyorum. Programımızın, alternatif çözüm yöntemlerine ilişkin önem ve hassasiyetin ortaya konulması ve bu kurumların geliştirilmesi bakımından faydalı sonuçlar sağlayacağını ümit ediyorum” diye konuştu.
Programa Adalet Bakan Yardımcıları Abdullah Aydoğdu, Burak Ceyhan, Can Tuncay, Sedat Ayyıldız ile HSK Başkan Vekili Fuzuli Aydoğdu, HSK Birinci Daire Başkanı Turan Kuloğlu, HSK üyeleri, yargı mensupları, akademisyenler ve bürokratlar katıldı.
Yorumlar 0